Witamy w serwisie Wydawnictwa Ubezpieczeń

Mapa strony

Pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło, zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy (art. 8 ust. 2a ustawy z dnia
13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z poźn. zm.).

W stanie faktycznym omawianej sprawy „organ rentowy w decyzji z 21 stycznia 2008 r. stwierdził, że zainteresowany Marek W. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym – emerytalnemu, rentowemu oraz chorobowemu i wypadkowemu – od 2 do 30 listopada 2005 r. oraz od 1 do 31 marca 2006 r. z tytułu zatrudnienia u płatnika PHU „G.” Spółka z o.o. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni wyrokiem z 28 października 2008 r. [...] zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w Gdańsku z 21 stycznia 2008 r. i ustalił, że Marek W. nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu) z tytułu zatrudnienia u płatnika PHU „G.” Spółki z o. o. w okresie od 2 do 30 listopada 2005 r. oraz w okresie od 1 do 31 marca 2006 r. Sąd pierwszej instancji ustalił, że odwołująca się “G.” Spółka z o.o. w listopadzie i grudniu 2005 r. oraz w lutym i marcu 2006 r. wykonywała pracę na terenie firmy „Stocznia G. – Grupa Stoczni G. Spółka Akcyjna” (powoływanej dalej jako “Stocznia”) i była podwykonawcą prac na jej rzecz. Odwołująca się ponosiła ryzyko ekonomiczne powodzenia inwestycji oraz ewentualną odpowiedzialność w postaci kary umownej oraz wypłacała wynagrodzenie przyjmującym zamówienie, w tym zainteresowanemu po wykonaniu dzieła. Spółka ta zawarła umowy cywilnoprawne z zainteresowanym Markiem W., pierwszą 2 listopada 2005 r. na okres od 2 do 30 listopada 2005 r. oraz drugą, 1 marca 2006 r. na okres od 1 do 31 marca 2006 r. W czasie wykonywania umowy o dzieło na rzecz Spółki “G.” zainteresowany był pracownikiem Stoczni. Dzieło zainteresowanego polegało na nadzorze czynności innych pracowników, którzy wykonywali dzieło na rzecz odwołującej się – montaż, spawanie, trasowanie i pomiary gniazd kontenerowych. Dzieło wykonywane było bez żadnego nadzoru, w dowolnych godzinach pracy w soboty i niedziele, w ramach urlopów bezpłatnych i wypoczynkowych. Zainteresowany winien był przygotować tak zwaną „robotę”, przygotować materiał oraz dopilnować, żeby praca została właściwie wykonana tak, aby można było ją oddać.”
Zdaniem Sądu Okręgowego w Gdańsku, Marek W. w ramach umów o dzieło nie wykonywał pracy na rzecz Stoczni i „dlatego Sąd Okręgowy nie podzielił poglądu organu rentowego, zgodnie z którym cechy stosunku łączącego zainteresowanego i wnioskodawcę świadczyły o tym, że jest to stosunek pracy.”
Sąd Apelacyjny w Gdańsku, rozpatrujący apelację organu rentowego, postanowieniem z dnia 2 czerwca 2009 r. przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne następującej treści: „Czyim pracownikiem, w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74), jest osoba świadcząca pracę na podstawie umowy o dzieło zawartej z innym podmiotem niż pracodawca, jeżeli w ramach tej umowy była wykonywana praca na rzecz pracodawcy, z którym pozostawał w stosunku pracy: pracodawcy, z którym łączy go umowa o pracę, czy podmiotu, z którym zawarła umowę o dzieło?”
W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy stwierdził, że w świetle art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (aktualnie Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której, zgodnie z Kodeksem cywilnym, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
Zdaniem Sądu Najwyższego, „przepis ten rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy.”
Sąd Najwyższy, rozpoznając zagadnienie prawne, przedstawione przez Sąd Apelacyjny, które uznał za istotne i trafne, stwierdził, „że w stosunku do pracownika płatnikiem składek jest pracodawca (art. 4 pkt 2 lit. a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a art. 8 ust. 2a rozszerza pojęcie pracownika na jego dalszą aktywność w ramach umowy cywilnoprawnej, jeżeli w jej ramach świadczy on pracę na rzecz swojego pracodawcy, naturalne i zgodne z wykładnią literalną tego przepisu jest uznanie, że także w zakresie tej sfery aktywności należy go uznać na potrzeby ubezpieczeń społecznych za pracownika tego właśnie pracodawcy.”
Potwierdzenie tego stanowiska zawiera art. 18 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten stanowi, że w przypadku ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 2a ustawy, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której, zgodnie z Kodeksem cywilnym, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło.
Takie stanowisko jest oczywiste w sytuacji, gdy umowę cywilnoprawną z pracownikiem zawarł pracodawca.
Zdaniem Sądu Najwyższego, „takie rozwiązanie wydaje się również uzasadnione w sytuacji, gdy umowa cywilnoprawna została zawarta z innym podmiotem (osobą trzecią), lecz praca w jej ramach jest wykonywana na rzecz pracodawcy.”